Achterstallig onderhoud van het functiehuis en mijn aanbod om hieraan een eind te maken

Achterstallig onderhoud van het functiehuis en mijn aanbod om hieraan een eind te maken

 Een kentering in 2008

Ik houd mij al ruim 20 jaar als zelfstandig gevestigd interimmanager bezig met het ontwerp, implementatie en onderhoud van functiehuizen bij de meest uiteenlopende organisaties en ik constateer een andere benadering in de periode tot de financiële crisis in 2008 en daarna.

Tot 2008

Tot 2008 was er bij de meeste bedrijven/instellingen voldoende geld om het functiehuis actueel te houden. Vaak was er een aanleiding om mij of een van mijn collega’s in te huren en werd het functiehuis ‘uitgekamd en opgeschoond’ en het versiebeheer geactualiseerd.

Vanaf 2008

In de loop van 2008 en zeker in 2009 en daarna moest er vrijwel overal bezuinigd worden en was er geen geld meer voor de inhuur van externen. Het gevolg daarvan is – althans, dat is wat ik waarneem – dat het onderhoud in het gunstigste geval er door eigen medewerkers ‘bij wordt gedaan’ en in veel gevallen gebeurt er helemaal niets. Er ontstaat dan een enorme ‘vervuiling’ waarbij ik in de praktijk voorbeelden ben tegengekomen dat er op een bestand van 200 medewerkers 130 functiebeschrijvingen zijn. Bij nader onderzoek blijken er tientallen functies niet meer in gebruik te zijn en is een aantal functies volstrekt niet meer actueel.

In de loop van vorig jaar trok de vraag weer wat aan en dat kwam omdat de ‘nood’ in diverse bedrijven en instellingen zo hoog was opgelopen, dat men wel externe hulp moest inroepen.

Dit wordt ook min of meer bevestigd door een artikel van Sjak Jansen in Binnenlands Bestuur van 31 maart jl. met de  pakkende koptekst: “Gemeenten zetten hakbijl in woud functieprofielen”. Zie http://www.binnenlandsbestuur.nl/ambtenaar-en-carriere/nieuws/gemeenten-zetten-hakbijl-in-woud-functieprofielen.9012472.lynkx.

Decentralisatie rijkstaken naar gemeenten

Voor de gemeenten wordt het achterstallig onderhoud de komende maanden een extra bron van zorg, omdat vanwege de decentralisatie van de rijkstaken (de zogenaamde 3D-operatie) een flinke reorganisatie doorgevoerd moet worden in de sociale dienst en andere functies en afdelingen, die door de decentralisatie worden ‘getroffen’. Zie mijn blog over dit onderwerp op https://rhebes.wordpress.com/2013/04/10/de-3-d-operatie-de-effecten-daarvan-voor-het-po-beleid/.

Mijn aanbod

Ik ben bereid om tegen een sterk concurrerend tarief orde op zaken te stellen en het functiehuis op orde te maken en te houden. Organisatie-aanpassingen, die ik ‘onderweg tegenkomen’ neem ik voor hetzelfde tarief mee. Bij gemeentes zal dat ongetwijfeld de 3D-operatie zijn, maar dat kan ook volstrekt iets anders zijn.

Ik stel wel als voorwaarde dat wij een langlopend contract van minimaal een jaar kunnen afsluiten voor een vooraf overeengekomen gemiddeld aantal uren per week.

Op locatie

De ervaring leert dat deze aanpak alleen werkt als ik mijn werkzaamheden op locatie van de opdrachtgever uit kan voeren. Aan de ene kant kost dat reistijd en dus reiskosten, maar het werk wordt veel sneller uitgevoerd als tussentijds overleg met de opdrachtgever min of meer spontaan en doorlopend kan plaatsvinden. Doordat ik elke week of elke 14 dagen op vaste dagdelen bij de opdrachtgever aanwezig ben, weet men mij snel te vinden en houden we de lijnen kort.

Graag kom ik een keer vrijblijvend bij u langs om de mogelijkheden te bespreken.

Bel 0653 723 589 voor het maken van een afspraak of mail naar jandebes@rhebes.nl.

De 3-D-operatie, de effecten daarvan voor het P&O-beleid

Over de decentralisatie van de drie rijkstaken is al veel geschreven en vergaderd in de diverse gemeentes.

Aan de ene kant vormen de decentralisatie van de Awbz en de decentralisatie van de jeugdzorg een grote uitdaging voor gemeenten. Er komen  nieuwe taken bij, maar de bezuinigingen zijn fors. Meer doen met minder geld.

Maar zijn ook kansen. Voor het eerst krijgen de gemeentes zeggenschap over praktisch het hele sociale domein. De decentralisaties maken het gemeenten mogelijk om dwarsverbanden te leggen tussen de Wmo/Awbz, de jeugdzorg en het domein van werk en inkomen. Dat betekent: inzetten op preventie, ondersteuning bundelen en dit efficiënter aanbieden.

Grote veranderingen voor de taken, de structuur en de inrichting van de sociale diensten

In het licht van deze ontwikkelingen heeft het kabinet besloten om de verschillende taken en verantwoordelijkheden in het maatschappelijke domein te decentraliseren naar de lokale overheid. Die staat dicht bij mensen en kent hun vraagstukken en mogelijkheden daardoor beter. Zij moet in staat zijn om met een integrale benadering het benodigde samenspel tot maatwerk rond huishoudens en hun omgeving te organiseren. Het is aan de lokale overheid om een transparante toegang tot zorg en inkomensvoorzieningen te organiseren en realiseren voor die gevallen waarin mensen daarin niet zelf kunnen voorzien.

Organisatieverandering

De ontwikkelingen in het maatschappelijke domein, met als stevige impuls de drie decentralisaties, vragen om een andere organisatie van de lokale overheid: een overheid die verantwoordelijkheid deelt met burgers en partners, die professionals meer ruimte, bevoegdheden en verantwoordelijkheid geeft en streeft naar meer maatwerk, een integralebenadering en (boven)lokale organisatie. Dat vergt op sommige punten bijvoorbeeld om minder regel- en processturing en meer resultaatsturing.

De gevolgen voor de taken, de structuur en de inrichting van de sociale diensten zijn groot, maar in de nota’s en discussies hierover wordt tot nu toe nauwelijks aandacht besteed aan de gevolgen voor het personeel en het functiehuis. RheBes Management Support B.V. (nader te noemen RheBes) wil daar met deze notitie aandacht voor vragen en een aanzet geven tot gedachtenvorming hierover.

Een andere manier van werken

De gevolgen van het bovenstaande voor de inrichting van de   organisatie is afhankelijk van het type functiehuis. Voor gemeenten die werken met een generiek functiehuis zullen de gevolgen beperkter zijn dan voor gemeentes die een min of meer traditioneel functiehuis hebben. De gevolgen van de “3-D-operatie” voor organisatie-inrichting en functies hebben namelijk niet alleen gevolgen voor de functiebeschrijvingen (van regel- en processturing naar resultaatsturing), maar ook voor de competenties van de medewerkers. Zij moeten niet alleen gaan werken in een andere structuur, maar ook in een andere cultuur. Ook het werken in een resultaatgestuurde omgeving stelt andere eisen aan de medewerkers. Het merendeel van de medewerkers in de sociale diensten is nu nog gewend om ‘afgerekend’ te worden op hun inspanningen, terwijl zij in de nieuwe structuur zullen moeten worden beoordeeldop de bereikte resultaten, waarbij de wijze waarop deze resultaten gerealiseerd worden minder van belang zijn.

Een andere manier van leidinggeven

Leiding geven aan een team, waarvan de medewerkers worden aangestuurd en beoordeeld op hun inspanningen (wat ze doen) stelt andere eisen aan het management dan het leiding geven aan een team, waarvan de medewerkers worden aangestuurd en beoordeeld op hun resultaten (wat ze bereikt hebben).Er zal dus niet alleen kritisch gekeken moeten worden naar taken, resultaatgebieden en competenties van de medewerkers, maar zeker ook naar die van de leidinggevenden.

Wat kan RheBes voor u betekenen

Wij hebben in de loop der jaren een schat aan ervaring opgedaan met de begeleiding en implementatie van dergelijke veranderingsprocessen. Niet alleen bij gemeentes, maar ook bij woningcorporaties, not-for-profit instellingen en het bedrijfsleven. Wij zijn gaarne bereid om over een en ander met u van gedachten te wisselen.

Bel naar Jan de Bes (0653 723 589) voor het maken van een afspraak of stuur een mail naar jandebes@rhebes.nl.

Bezwaar en beroep

Deelname aan bezwaar- en beroepsprocedures

 

Jan de Bes heeft een uitgebreide ervaring met deelname aan bezwaren- en beroepsprocedures

De eerste ervaring dateert reeds uit 1975 (zie hieronder).

In de periode 1979 – 1988 heeft hij als Beleidsmedewerker van de AbvaKabo honderden keren opgetreden als raadsman van leden in diverse bezwaar- en beroepsprocedures.

Onderstaand een chronologisch overzicht van deze werkzaamheden.

Jan is inzetbaar als voorzitter, lid of secretaris in bezwaar- en beroepscommissies op het gebied van arbeidsvoorwaarden en/of beloning en/of functiewaardering.

1975-1976

Afvalverwerking Rijnmond (AVR)

Namens de Medezeggenschapscommissie lid van de functiewaarderingscommissie.

1980-1981 en 2009

Gemeente Rotterdam

1980 – 1981: Formeel namens de AbvaKabo (maar feitelijk namens de gezamenlijke vakorganisaties) lid van de Centrale WaarderingsCommissie (CWC).

2009: Lid van de Centrale WaarderingsCommissie (CWC) namens de werkgever.

1983 – 2007

Werkvoorzieningschap Delta te Zutphen

(Plv.) Lid van de Bezwarencommissie.

1985-1992

Raad van Beroep te Arnhem

Plv. lid van de Raad van Beroep te Arnhem.

1993-1994

Eefdese tehuizen

Lid van de arbitragecommissie Personeelsbeoordeling.

1993-1995

Bejaardenoorden

Voorzitter van de landelijke deskundigencommissie functiewaardering van de CAO Bejaar­denoorden.

1993-1995

Geestelijke gezondheidszorg

Lid van de landelijke deskundigencommissie functiewaardering van de CAO Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg (AGGZ).

2007 – heden

Amant – Beweging 3.0

Lid namens de werkgever van de Adviescommissie Sociale Begeleiding (thuiszorginstelling in Amersfoort).

2009

Gemeente Eindhoven

1. Voorzitter indelingscommissie functiewaardering

2. Gemachtigde namens de werkgever t.b.v. de bezwarencommissie functiewaardering.

 2010 – heden

Gemeente Schiedam

Lid van de functiewaarderingscommissie.

 2012

ATAL-mdc Amsterdam

Voorzitter van de Interne BezwarenCommissie (IBC) Functiewaardering.

Onze nieuwe brochure over Het Nieuwe Werken

HET NIEUWE WERKEN

ofwel

Ik wil wel voor je werken, maar niet bij je werken

Onder dit motto wil Jan de Bes van RheBes Management Support uit Rheden graag met u in gesprek over ‘Het Nieuwe Werken’.

RheBes Management Support B.V.

RheBes Management Support B.V. is een interim-management- en consultancybureau op het gebied van innovatief P&O-beleid met een passie voor arbeidsvoorwaarden en beloningsvraagstukken.

Kernwoorden in het werk zijn voor ons:

▪          deskundigheid

▪          enthousiasme

▪          gedrevenheid

▪          gevoel voor verhoudingen

▪          afspraak-is-afspraak

Wij werken niet branchegebonden, maar vinden onze weg zowel in het bedrijfsleven als bij de overheid.

Het Nieuwe Werken

Over Het Nieuwe Werken (HNW) wordt de laatste jaren veel geschreven en een aantal bedrijven zijn hier al behoorlijk ver mee (Microsoft, Rabobank, IBM en Interpolis om er maar een paar te noemen), maar de meeste bedrijven zijn er nog niet actief mee bezig en/of weten niet goed hoe ze het aan moeten pakken.

Bij Het Nieuwe Werken wordt vaak primair gedacht aan besparingen op werkplekken en het vermijden van files en dat hoort er zeker bij. Maar er is meer en dat is wat ons betreft ingrijpender en in ieder geval minder gemakkelijk op te lossen.

Wat ons betreft staat vast dat de komende jaren een aantal zaken zeker zullen veranderen en dat bedrijven en instellingen – ongeacht hun grootte – daarmee rekening zullen moeten houden.

Wij komen tot de volgende lijst:

  1. Sturen op basis van aanwezigheid gaat veranderen in sturen op output. Hoe zien die outputcriteria eruit en wat moet er veranderen aan managers en medewerkers om dit mogelijk te maken?
  2. Veel nieuwe technologische ontwikkelingen volgen elkaar in een steeds hoger tempo op. Wat betekent dit voor de wijze waarop wordt samengewerkt en hoe zorg je voor een gezonde mix van manieren waarop men met elkaar in contact komt?
  3. Nieuwe generaties die de arbeidsmarkt betreden willen werken voor organisaties die ‘duurzaam’ en ‘maatschappelijk verantwoord’ zijn. Daarnaast zijn zij op zoek naar werk dat ‘leuk’ is en waarbij zij zich kunnen ontplooien. Hoe speel je hierop in?
  4. Er is steeds meer sprake van een flexibele arbeidsmarkt waarbij mensen vaker en sneller van baan wisselen. Hoe ga je om met deze flexibiliteit en wat voor oplossingen zijn er voor diverse (collectieve) contractsvormen en voorzieningen als pensioen, verzekeringen, etc?
  5. Als gevolg van het vorige punt en het sturen op output zijn andere beloningsvormen en -systemen nodig. Hoe gaan die eruit zien?
  6. Werk en privé versmelten, mensen zijn altijd bereikbaar. Hoe ga je hiermee om en zorg je dat mensen niet overbelast raken?
  7. Diversiteit binnen je onderneming leidt tot een breder scala aan competenties, vaardigheden en inzichten. Hoe kun je hier als organisatie zo goed mogelijk op inspelen?

Bovenstaande punten hebben (in ieder geval) gevolgen voor recruitment, beloningsbeleid, functies, functiewaardering, loopbaanpaden, talent-management, competentiemanagement, leeftijdsbewust beleid en natuurlijk de samenhang daartussen.

Veel belangrijker is echter, dat het management zich bewust moet zijn dat aan leidinggeven in deze nieuwe context andere eisen worden gesteld.

Het vertrek van de babyboomgeneratie

Min of meer losstaand van de vorige punten, maar niet minder belangrijk is dat we de komende jaren te maken krijgen met de uitstroom van ca. 1 miljoen medewerkers, die geboren zijn tussen 1945 en 1950; de zogenaamde babyboomgeneratie. Hoe gaat u dat opvangen?

Momenteel hebben we nog te maken met een overspannen arbeidsmarkt, maar de verwachting is dat dit binnen 3 tot 7 jaar (afhankelijk van de branche) om zal slaan naar een grote krapte op de arbeidsmarkt.

Zeker bedrijven die voor een (groot) deel afhankelijk zijn van HBO- en/of WO-opgeleiden zullen moeten anticiperen op de (nieuwe) kennis van deze generatie en de eisen, die zij aan hun toekomstige werkgevers stellen.

Nieuwe kennis

Eerst een paar cijfers. In 2008 is onderzoek gedaan onder jongeren van 21 jaar. Zij beschikken gemiddeld over de volgende ervaring /           competenties:

▪         5.000 uur videogaming;

▪         250.000 e-mails, chat- en sms-berichten;

▪         10.000 mobiele telefoonuren;

▪         3.500 uren online.

Daarnaast kenmerken deze jongeren zich door multitasking, razendsnel delen van informatie, snel afgeleid zijn, geprikkeld willen worden, beleven en bewegen in een veelheid aan communicatie en het ontwikkelen van een eigen taal. Daarnaast zijn ze op zoek naar zelfontplooiing en spiritualiteit.

Generatie Y (geboren vanaf 1980) besteedt hier vele uren aan en went er op deze manier aan om zo met elkaar samen te werken om       gezamenlijke doelen te bereiken.

Deze manier van werken wordt nu al toegepast bij (onder andere) ICT-ontwikkeling, maar kan op veel meer terreinen ontwikkeld worden. Werkgevers moeten zich hiervan bewust zijn en op basis van de missie en (langetermijn)visie van de organisatie concepten (laten)          ontwikkelen om deze doelen te realiseren.

Nieuwe eisen

De Nieuwe Lichting, een uitzendbureau voor studenten in Den Haag heeft onderzoek gedaan naar de wensen van hun doelgroep voor een toekomstige werkomgeving. Dit heeft geresulteerd in het volgende wensenlijstje:

  • Eist feedback;
  • Is erg eigenwijs;
  • Is niet materialistisch, maar rijdt toch graag in een mooie auto, want dat hoort erbij;
  • Wil afgerekend worden op resultaat, maar vindt inzet zelf zeer belangrijk;
  • Rechtvaardigt tegenvallende prestaties met: “Maar ik heb toch mijn best gedaan”
  • Heeft niet veel geduld, alles moet snel;
  • Wil een snelle carrière bij een multinational, maar dit bedrijf moet wel duurzaam ondernemen en investeren in ontwikkelingswerk.

Wij willen niet beweren dat organisaties aan al deze wensen tegemoet moeten komen. Hier in het geheel geen aandacht aan besteden in een tijd dat medewerkers bepalen waar ze gaan werken en niet de werkgevers, is ook niet verstandig.

Ons aanbod

Wij zij al ruim een jaar bezig met het nadenken over deze ontwikkelingen en over hoe wij bedrijven en instellingen kunnen helpen hoe om te gaan met de – wat ons betreft zeer ingrijpende en onafwendbare – veranderingen op de arbeidsmarkt.

Wij bieden aan om geheel vrijblijvend een keer bij u langs te komen om eens te bezien of en zo ja op welke wijze u wij behulpzaam kunnen zijn bij uw personeelsbeleid inzake bovengenoemde onderwerpen.

Neem voor het maken van een afspraak contact op met:

RheBes Management Support B.V.

Groenestraat 11/b

6991 GA  Rheden

Tel: 026-495 20 85

Mobiel: 0653 723 589

Mail: info@rhebes.nl

Uitbesteden van het onderhoud van het functiehuis

Het is zeer gebruikelijk (en meestal ook wenselijk) dat functiewaarderingsprojecten (in ieder geval gedeeltelijk) worden uitbesteed aan externe bureaus of consultants.

De redenen daarvoor zijn doorgaans:

▪         Er is onvoldoende interne expertise en/of menskracht beschikbaar;

▪         Er is behoefte aan externe legitimering;

▪         Functiewaardering roept regelmatig weerstand op en dan is ‘de verkondiging van de boodschap’ door een externe te prefereren boven een interne medewerker.

Als het functiewaarderingstraject is afgerond wordt afscheid genomen van de externe partij en gaat men over tot de orde van de dag. Het onderhoud va het functiehuis wordt bij grote organisaties (> 1.500 medewerkers) vaak belegd bij een interne functiewaarderingsdeskundige.

De meeste organisaties hebben echter onvoldoende werk voor een dergelijke specialist en in die gevallen wordt het werk doorgaans belegd als een neventaak bij één van de personeelsfunctionarissen. Doordat de affiniteit doorgaans ligt bij andere meer spannende zaken als managementadvisering en coaching, wordt er te weinig tijd en prioriteit aan het functiehuis besteed, waardoor vaak al weer heel snel achterstand en achterstallig onderhoud ontstaat.

Organisaties zouden moeten overwegen om het onderhoud van het functiehuis ook uit te besteden en niet alleen de (grote) tijdelijke projecten.

De voordelen hiervan zijn:

  1. Er hoeft intern geen formatie meer gereserveerd te worden voor functiewaardering en functiebeschrijving. Het benoemen van een contactpersoon voor de externe partij is voldoende.
  2. Een externe partij heeft veel meer ervaring, waardoor de kwaliteit van het geleverde werk hoger kan/zal zijn.
  3. Er is altijd externe legitimering.
  4. Externe partijen worden niet gehinderd/beïnvloed door de persoonlijke invulling van de functionaris, wiens functie beschreven of gewaardeerd moet worden.
  5. Het werk is sneller klaar, want de interne functionaris hoeft het niet tussen allerlei andere werkzaamheden door te doen.
  6. Een eenduidiger en objectie­vere toepassing van het systeem is gewaarborgd, omdat de externe partij veel meer ervaring heeft, het systeem doorgaans ook bij andere opdrachtgevers toepast en kan vergelijken met vergelijkbare functies bij vergelijkbare organisaties.

Wij verrichten deze werkzaamheden reeds voor een aantal bedrijven.

Beloningsdifferentiatie – een notitie uit 1995

Beloningsdifferentiatie

In 1995 schreef ik voor een toenmalige opdrachtgever een nota over beloningsdifferentiatie. Ik kwam dit stuk onlangs weer tegen. Is er in bijna 15 jaar veel veranderd ?? Onderstaand de tekst van deze nota, waarbij ik de naam van de betreffende opdrachtgever NN heb genoemd.

§1  Kort historisch overzicht

De laatste jaren wordt de behoefte om prestatiebeloning meer van invloed te laten zijn op de uiteindelijke beloning steeds groter. Vóór de Tweede Wereldoorlog werk­ten de meeste mensen in stukloonsystemen. Daarnaast bestond het tariefsys­teem, waarbij werd gemeten hoeveel eenheden men gemiddeld produceerde. Na de Tweede Wereldoorlog kwam het uurloon steeds vaker tot stand op grond van werk­classificatie: via een puntensysteem werd het belang (de zwaarte) van de func­tie voor de organisatie bepaald. Afhankelijk van de prestatie werd vaak een toe­slag op het basisloon toegekend.

In de jaren zestig ontstond een tendens om de functie van de medewerk(st)er steeds bepalen­der te laten worden voor de beloning. De invloed van de prestatie op de uiteindelijke beloning nam steeds verder af. Mensen die dezelfde functie ver­vulden, moesten dezelfde beloning ontvangen.

In 1984 bleek 85 procent van de Nederlanders die in loondienst werkten, een sa­la­ris te hebben dat onafhankelijk was van de prestatie. Acht procent had een sa­la­ris dat deels afhankelijk was van de prestatie. De overige zeven procent had een sala­ris dat volledig afhankelijk was van de prestatie en had daarbij uiteraard recht op het minimumloon. In 1992 was dit percentage van 85 naar 61 procent ge­daald.

Belangrijkste wijzigingen

Het fenomeen ‘loon naar prestatie’ blijkt de laatste tien jaar een grotere invloed te krij­gen op de brutobeloning. Die verandering komt niet alleen tot uiting doordat boven op schaalbedragen in salarissystemen extra bedragen worden toegekend, die meest­al afhankelijk zijn van een beoordelingsresultaat. Ook binnen salarissystemen treden wijzigingen op. Zo vervallen vaak alle periodieken en resteren alleen een mini­mum- en een maximum-schaalbedrag. De snelheid waarmee men van het mini­mum op het maximum komt, is afhankelijk van het beoordelingsre­sultaat. Een andere belangrijke tendens is, dat de medewerkers die goed presteren, geen of slechts gedeeltelijk vaste verhoogde inkomsten krijgen. Ze moeten die verhoging elk jaar opnieuw verdienen.

Sommige van die beloningssystemen zijn winstafhankelijk. Bij dit systeem worden alle medewer­kers jaarlijks beoordeeld. Vervolgens stelt de directie een te verdelen ‘beoor­­de­lings­bedrag’ voor alle medewerkers te zamen, vast. Degenen met de beste beoor­delingen ontvangen de grootste (eenmalige) uitkeringen, medewerkers met de laagste beoordelingen krijgen alleen de prijscom­pensatie.

Er bestaan ook systemen waarbij de maxima niet absoluut zijn: medewerkers met een accepta­bel functioneren hebben een ander maximum dan medewerkers met een goed of uitstekend functioneren.

Een steeds vaker voorkomend beloningssysteem is dat, waarbij surveys als basis die­nen. Er zijn bureaus die in bepaalde branches de bruto-salarisgegevens verza­melen. Daarna berekenen ze gemiddelden en spreidingen. Die cijfers worden aan be­drijfs­takken of organisaties verstrekt of verkocht. De kopers stemmen hun sala­ris­sen af op deze gegevens. Het percentage salarisstijging wordt dan afhanke­lijk gesteld van iemands relatieve salarispositie onder functiegenoten in andere bedrij­ven, en van zijn beoordelingsresultaat. Dergelijke systemen zijn gekoppeld aan de waarde die functies op de arbeidsmarkt hebben.

Secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden

Er zijn ook geheel andere beloningen, zoals een studiereis of het mogen volgen van een cursus. Daarbij wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen primaire, secun­daire en tertiaire arbeids­voorwaarden.

Onder primaire arbeidsvoorwaarden worden verstaan:

  • het salaris;
  • de vakantietoe­slag;
  • de dertiende maand;
  • provisie;
  • een prestatie­toeslag;
  • een tantième
  • een winstde­lingstoeslag.

Tot de secundaire arbeidsvoorwaarden behoren:

  • een tegemoetkoming in de ziektekostenverzekering;
  • een onkostenvergoeding;
  • een studietoelage;
  • een auto(re­geling);
  • een bedrijfs­spaar­re­geling;
  • een verhuiskostenregeling.

De tertiaire arbeidsvoorwaarden liggen vaak in de immateriële sfeer. Het kan gaan om:

  • een functiebenaming/-titel;
  • een groter bureau/kantoor;
  • het mogen maken van een studiereis;
  • het volgen van cursussen.

Een koppeling tussen een van deze vormen en het beoordelingsresultaat komt steeds meer voor.

Onderzoek van de Loontechnische Dienst in 1991 heeft uitgewezen uit dat veertig pro­cent van de Nederlandse organisaties een variabele beloningssystematiek kent. In die systemen varieert men gemiddeld zeven procent in beloningshoogte (een uit­ste­ken­de medewerker verdiende gemiddeld zeven procent meer dan zijn zwakste collega). Vijftien procent variatie was hoog en twintig procent prestatiebeloning een bijzondere uitschieter.

Belonen en zekerheid lijken in Nederland bij elkaar te horen. Bij alle hier beschre­ven systemen en arbeidsvoorwaarden in de secundaire en tertiaire sfeer is negentig procent vast. Tien procent heeft een variabel karakter. Natuurlijk heeft die zeker­heid voordelen, en in een groot aantal opzichten mogen wij ons gelukkig prijzen met dat historisch verworven gegeven. Motiveren doet die zekerheid echter gemid­deld maar twee tot drie maanden. Voor de flexibiliteit zijn vaste verworven­he­den een belemmering. Is het nu juist niet onze internationale – steeds opener wordende – omgeving die flexibiliteit van ons vraagt? In de andere EU-landen is de invloed van prestatie op beloning al groter dan in Nederland.

§2  De actuele situatie

Belonen zal ook de komende periode voorlopig nog wel een ‘hot issue’ blijven. Dit heeft verschillende oorzaken.

Allereerst speelt een rol dat organisaties erg alert zijn op het bewaken van de loonsom, daar de loonkosten vaak een van de grootste kostenposten binnen de or­ga­ni­satie zijn. Daarnaast heeft de manier waarop medewerkers worden beloond en de hoogte van de beloningen direct te maken met het sociale beleid van een orga­ni­satie. Onderwerpen als waardering, rechtvaardig­heid, ontwikkeling en motivatie spe­len hierbij een grote rol. Ten slotte is voor het management beloning een mid­del bij uitstek om strategische doelen te bereiken.

In veel organisaties is men van mening dat het bestaande beloningssysteem te star is. De salarisschalen zijn dichtgeslibd en de medewerkers zijn in de loop der tijd naar het einde van hun salarisschaal gegroeid. De mogelijkheden om medewerkers extra te belonen voor extra prestaties is niet zonder meer mogelijk. In andere orga­ni­saties daarentegen is er niet of nauwelijks sprake van een systeem. Hier is juist behoef­te aan meer structuur zonder dat dit ten koste gaat van de flexibili­teit. Naast knel­pun­ten met betrekking tot de structuur van belonen, is er ook behoefte aan meer duidelijkheid: Is binnen een organisatie de hoogte van de beloning nog con­form de markt?

De manier waarop medewerkers worden beloond, hangt nauw samen met een aan­tal problemen die werkgevers tegenkomen als zij het beloningsinstrumentarium willen gebruiken als manage­menttool. Een van die problemen is de koppeling van belo­ning en motivatie van de medewer­ker. Het vaste loon dat de medewer­ker ont­vangt levert onvoldoende prikkel meer om zich optimaal voor de organisa­tie in te zetten. Een tweede probleem hangt samen met de situatie op de arbeids­markt: de schaarste aan bepaalde categorieën gekwalificeerd personeel. Indien een werk­gever een beloningssysteem heeft dat niet is afgestemd op de arbeidsmarkt, is het bijna on­mo­gelijk om schaarse medewerkers te werven. Eveneens loopt hij het risico dat goede mensen weglopen naar de concurrent. Een derde probleem heeft te maken met veranderingen in functiepatronen. Indien een organisatie flexibel wil opereren op de markt, vereist dit ook flexibiliteit van de medewerkers: medewer­kers moeten op meerdere plaatsen inzetbaar zijn, en meer en verschillende taken op zich kunnen nemen.

Indien de beloning puur is gebaseerd op de inhoud en zwaarte van de functie, wordt het moeilijk deze flexibiliteit te realiseren; medewerkers verwach­ten name­lijk dat zij voor de grotere inzetbaarheid en extra prestaties worden beloond.

Om voor deze problemen een oplossing aan te bieden en ervoor zorg te dragen dat zowel werkgever als medewerker het beloningssysteem en de -verhoudin­gen als recht­vaar­dig beschouwen, is het noodzakelijk dat de beloning steunt op drie pijlers.

De drie pijlers van beloning

1          De inhoud en zwaarte van de functie

Hieronder wordt verstaan:

  • welke taken de medewerker binnen de functie dient te verrichten;
  • wat de plaats in de organisatie is;
  • wat de voornaamste verant­woordelijkhe­den en bevoegdheden zijn;
  • welke kennis en vaardigheden noodzakelijk zijn voor het op de juiste wijze vervullen van de functie.

Dit aspect wordt vastgesteld door middel van een systeem van functiewaarde­ring, dat bepaalt in welke salarisschaal een functie valt. Het niveau van dit func­tie­salaris is onafhankelijk van de persoon die de functie vervult.

2          De ervaring

Dit betreft de tijd die nodig is voor het op normale wijze vervullen van de func­tie, hetgeen tot uitdrukking wordt gebracht in de opbouw van de salaris­schaal in periodieken (het aantal jaren in een functie waarop de mede­werker recht heeft). Dit gegeven geldt voor alle functies en derhalve ook voor alle func­tie­vervullers.

3          De wijze van functie-uitoefening

Dit betreft de manier waarop de medewerker de werkzaamheden uitvoert.

In feite is er dan nog een vierde pijler, namelijk de verge­lijking met de markt, maar die laten we in het kader van deze nota buiten beschouwing.

§3  De situatie bij de NN

In deze nota wordt nader ingegaan op de derde pijler, namelijk de wijze van functie-uitoefe­ning. Over dit onderwerp is bij de NN op 12 november 1993 de uit­voeringsre­geling ‘Functio­neringsge­sprek­ken en beoordelingsgesprekken’ vast­gesteld.

De combinatie van het tegelijkertijd presenteren van een regeling voor functio­ne­ringsge­sprekken en een regeling personeelsbeoorde­ling heeft als voordeel, dat de sa­men­hang tussen de beide beleidsinstrumenten van meet af aan binnen de in­stelling duidelijk is. In de regeling is dan ook vastgelegd dat een beoordeling (al­tijd) voorafge­gaan dient te worden door een functioneringsgesprek.

In het functioneringsgesprek worden de belangrijkste factoren die van invloed zijn op het functioneren, in kaart gebracht. Het gaat erom het functioneren te verbete­ren en om eventuele hinderpalen te verkennen en zo mogelijk weg te nemen. Deze fac­to­ren kunnen zowel in de persoon zelf liggen als in de werkomgeving.

Het gevolg van deze verkenning zal zijn dat er een aantal afspraken gemaakt wordt over te ondernemen acties. Deze moeten leiden tot een verbetering van het functione­ren van de medewerker. De afspraken kunnen betrekking hebben op acti­viteiten van de medewerker en/of van de leidinggevende en er dient altijd een ter­mijn overeengekomen te worden, waarbinnen de betreffende afspraken gereali­seerd die­nen te zijn.

Tijdens een daarop volgend beoordelingsge­sprek kan dan (mede) worden beoor­deeld of en in welke mate de gemaakte afspraken zijn nagekomen.
§4  Personeelsbeoordeling

In artikel 8 van het Reglement Beoordelingsgesprekken is aangegeven welke onder­werpen ten minste aan de orde dienen te komen. Deze onderwerpen zijn:

a het vervullen van de functie;

b het functioneren in hoofdproject/staforganisatie;

c taakopvatting:

  • inzet en initiatief;
  • verantwoordelijkheidsgevoel;
  • zelfstandigheid;
  • flexibiliteit;
  • betrokkenheid bij activiteiten die verwant zijn aan de strikte taakomschrij­ving; d sociaal gedrag:
  • verhouding tot studenten;
  • verhouding tot werkgever;
  • verhouding tot overige personeelsleden;
  • verhouding tot de directie;

e nascholing.

Deze beoordelings­methode is voor een groot deel gericht op de input van de functie:

Er wordt (over een bepaalde periode) een oordeel gegeven over

1   wat een medewerker aan kennis en kunde bezit;

2   zijn gedrag binnen de instelling.

Op zich zijn dat nuttige beoordelingscriteria, maar ze hebben als nadeel dat ze door­­gaans uitsluitend, dan wel in belangrij­ke mate, subjec­tief vastgesteld kunnen worden.

§5  Beoordelen op basis van objectieve criteria

Het verdient verreweg de voorkeur om de personeelsbeoordelin­gen zodanig in te kaderen, dat het mogelijk is om te beoordelen op basis van (van tevoren overeen­gekomen) objectieve criteria. Het toetsen van de gemaakte afspraken tijdens een functione­ringsge­sprek is zo’n mogelijkheid.

Een tweede, hiervan afgeleide mogelijkheid is om medewerkers te beoordelen op basis van het resultaat van de primaire doelstelling van hun func­tie/hoofdtaak. Dit is voor een aantal medewer­kers, met name in de ondersteunende/administratie­ve functies, niet eenvoudig.

Bij de (senior-)opleidingsadviseurs ligt dat relatief eenvou­di­ger. De primaire doelstelling van hun functie is: Het verko­pen en organiseren van opleidingen.

Jaarlijks zou met elke opleidingsadviseur afspraken gemaakt kunnen worden over de te behalen taakstelling voor het komende jaar. Hierbij dient dan met een aantal zaken rekening gehouden te worden. Wij noemen er drie:

1   Resultaten van de afgelopen jaren.

2   Mate van ervarenheid in het aandachtsgebied.

3   Te verwachten ontwikkelingen in de sector (bijvoorbeeld nieuwe wetge­ving).

Wellicht is deze opsomming nog uit te breiden of te verfijnen, maar binnen het kader van deze nota is het voldoende om de denkrichting aan te geven.

Bij de NN kunnen, rekening houdend met bovenvermelde criteria, de volgende ijkpunten voor beloningsdifferentiatie in aanmerking komen:

1   De behaalde omzet/resultaat

2   Het aandeel in de ontwikkeling van landelijk ontwikkelde produkten

Hieronder wordt verstaan het bereikte aandeel in de (met de overige NN­­s te zamen) beschikbare declarabe­le uren van te ontwikke­len (nieu­we) produkten.

§6  Beloningsdifferentiatie

Het is voor de NN mogelijk om voor de op­lei­dingsadvi­seurs tot een vorm van be­lo­nings­diffe­rentiatie te komen, op basis van objectief vast te stellen criteria, wel­ke zijn afgeleid van de in de vorige paragraaf geformuleerde criteria.

Boven op het schaalbe­drag kan een variabele toeslag kunnen worden gegeven, die jaarlijks wordt vastge­steld en toegekend op basis van het behaalde resultaat, afge­zet tegen de vooraf overeen­gekomen doelstel­lingen (tar­gets).

Onder objectieve criteria wordt in dit verband verstaan, dat achteraf objectief is vast te stellen of, en in welke mate, de vastgestelde targets zijn gereali­seerd. Hiermee wordt voorbijge­gaan aan de wijze waarop de targets wel of niet zijn be­reikt en het daaraan gepaard gaande gedrag, zoals de criteria volgens de Uitvoe­ringsregeling Beoordelings­gesprekken.

Het niet betrekken van deze criteria bij beloningsdifferentiatie zou in eerste aanleg als een nadeel kunnen worden ervaren. Bij nadere beschouwing zal duidelijk zijn dat dit niet het geval behoeft te zijn. De huidige ontwikkeling op het gebied van personeelsmanagement is, dat er steeds meer aandacht besteed wordt aan de ‘output-zijde’ (wat is de toegevoegde waarde van een medewerker voor de instel­ling?) van een medewerker en dat de ‘input-zijde’ (sociaal gedrag en kennis/kun­de) als minder relevant wordt ervaren.

Overigens is het aan te bevelen om de directie van deze vorm van beloningsdiffe­renti­atie uit te sluiten.

In deze nota wordt voorgesteld om de toeslag voor het behalen van het overeenge­ko­men resultaat vast te stellen op maximaal tien procent van het bruto-maandsala­ris. Uit de literatuur blijkt, dat een variabele vorm van beloning die lager is dan 10% van het totale salaris, slechts gedurende een zeer korte periode leidt tot een extra inspanningsprikkel. Met het bestuur van de NN zal moeten worden over­legd over het ter beschikking stellen van aanvullend budget.

§7  De invoering van beloningsdifferentiatie

Het op een succesvolle wijze invoeren van een systeem van beloningsdifferentiatie vraagt van de organisatie meer dan in eerste instantie lijkt. Bij onzorgvuldige in­voering roept een dergelijk sys­teem veel weerstand op. Een gefaseerde, maar ‘open’ top-downbenadering biedt, gebaseerd op eigen ervaringen en die van col­lega-consul­tants, de grootste kans op een succesvolle invoering.

Wij stellen het volgende stappenplan voor:

1          Overleg met het bestuur

Nadat de directie akkoord is gegaan met de inhoud van de nota, dient er, alvorens binnen de organisatie verder kan worden overlegd, beleidsruimte en budget ver­strekt te worden door het bestuur. Uitgaande van een maximale individue­le toeslag van 10% van het salaris, zal het budget met circa 7% verhoogd moeten worden.

Ervan uitgaande, dat de omzetstijging van de opleidingsadviseurs hiermee gelijke tred houdt, kan deze beloningsvorm budgettair neutraal worden ingevoerd.

In de nota wordt overigens niet ingegaan op een vorm van belonings­diffe­rentiatie voor de overige medewerkers. Zodra duidelijk is welke vorm van belo­ningsdiffe­ren­tiatie voor de opleidingsadvi­seurs wordt vastgesteld, kan ver­volgens onder­zocht worden welke mogelijk­heden er zijn voor de overige medewerkers. Dit wordt dus bewust naar een later tijdstip gescho­ven.

2          Instelling van een werkgroep

Zodra de beleidslijnen door de directie zijn vastgesteld en het bestuur zich op hoofd­lijnen akkoord heeft verklaard, verdient het aanbeveling om de uitgangs­pun­ten met de doel­groep te bespreken. De direc­tie, de extern adviseur en twee oplei­dings­adviseurs werken in werk­groepverband de uitgangspunten en de crite­ria nader uit.

3          Informeren van de OR en het GO

Als de werkgroep haar werkzaamheden heeft afgerond en er in principe besloten is om over te gaan tot de invoering van beloningsdifferentiatie, is het verstandig de OR hierover vooraf formeel te informeren. Aangezien het hier een beloningsrege­ling betreft, heeft de OR, op basis van artikel 27 lid 1d van de WOR, instem­mings­recht. Ook verdient het aanbeveling met het GO tijdig over de nieuwe ont­wik­kelingen te overleggen. Het feitelijke overleg in het GO kan beter plaatsvin­den nadat instemming is verkregen van de OR.

4          Vervolg werkzaamheden werkgroep

Wanneer de werkgroep in grote lijnen overeenstemming heeft bereikt over de uit­gangs­punten en de OR is geïnformeerd, kan de werkgroep verdergaan met het (ver­der) ontwikkelen van het systeem en de daarbij beho­rende spelregels. Tot de taak van de werkgroep kan ook gerekend worden het (laten) maken van een voor­lich­tingsbrochu­re voor alle opleidingsadvi­seurs (en overige medewerkers).

Het verdient aanbeveling om in deze fase een vertegenwoordi­ger van de OR in de werk­­groep op te nemen. Dit vergroot de betrokkenheid van de OR en het verge­makke­lijkt in een later stadium het overleg met de OR, als het verzoek om instem­ming op de agenda van de overleg­vergade­ring staat.

5          Besluit over de overige medewerkers

De meeste CAO’s en rechtspositieregelingen, waarin een regeling is opgenomen die personeels­beoordeling (en beloningsdifferentiatie) mogelijk maakt, sluiten een vorm van beoordeling en/of beloningsdifferentiatie voor een deel van de medewer­kers uit. Bij de gemeente Arnhem is een dergelijke regeling nog niet ingevoerd. Dit betekent dat in deze nota geen rekening gehouden behoeft te worden met de rechts­po­sitieregeling zoals die bij de gemeente Arnhem geldt. Het verdient echter aanbeveling de regeling voor het gehele personeel gelijktijdig in te voeren. Het GO (en wellicht ook de OR) zal vermoe­delijk niet instemmen met een regeling die niet integraal voor het gehele personeel geldt. Zoals reeds in paragraaf 6 is vermeld, is het verstandig om de directie van een dergelijke regeling uit te sluiten. Dit om (de schijn van) belangen­verstrengeling te voorko­men. In sommige CAO’s is dit zelfs expliciet geregeld.

Ervan uitgaande dat bovenvermeld uitgangspunt wordt overgenomen, dient – al­vorens de concept-regeling naar de OR wordt gezon­den – een uitspraak gedaan te worden over de vorm van belonings­differenti­atie voor de overige medewer­kers. Dit kan op twee manieren geschieden:

a      De directie besluit de overige medewerkers een belo­ningsdifferentiatie toe te kennen op basis van het gemiddelde van het resultaat, dat door de opleidings­advi­seurs is behaald.

Een voordeel hiervan is dat het snel te realiseren is. Een nadeel is, dat het door de overige medewerkers als onbillijk kan worden ervaren. Zij krijgen – af­ge­zien van de ver­schillen in individuele beoor­de­lin­gen/presta­ties – uitein­de­lijk allemaal even veel.

b     De werkgroep, nu met een vertegenwoordiging van de overige mede­werkers in plaats van een vertegenwoordiging van de oplei­dingsadviseurs, formuleert een variant op het reeds ontwikkelde systeem, dat zo bruik­baar wordt voor de ove­rige mede­werkers. Deze nota gaat vooralsnog voorbij aan de wijze waarop hier­aan invul­ling gegeven moet worden. Er zijn wel varianten denkbaar, maar deze zijn mede afhankelijk van de gemaakte keuzes voor de beoordeling van de opleidings­adviseurs.

6          Instemming van de OR

Als de werkgroep haar werkzaamheden heeft afgerond, en er dus feitelijk met de doel­groep(en) overeenstemming is bereikt over het te hanteren systeem, dient het systeem ter instemming aan de OR te worden voorgelegd.

7          Overleg met het GO

Nadat instemming van de OR is verkregen, zal de regeling formeel voorgelegd moeten worden aan de commissie voor GO. Gelet op het gestelde in de artikelen 5 en 7 van de betreffende veror­dening, heeft de commissie voor GO instemmingsbe­voegdheid voor dit onderwerp. Een en ander is onder meer geregeld in de ‘Conve­­nant tot uitvoe­ring van het overeenstem­mings­vereiste’, die als bijlage bij de GO-ver­or­de­ning is gevoegd.

8          Vaststelling door het bestuur

Nadat OR en GO hebben ingestemd, zal de uiteindelijke (wel of niet gewijzigde) regeling definitief moeten worden vastgesteld in het (dagelijks) bestuur. Het verdient aanbeveling om de regeling slechts voor de periode van één jaar vast te stellen en bij de invoering reeds overeen te komen, dat na één jaar een evaluatie zal plaatsvinden, waarna de regeling, gelet op de opgedane ervaringen, kan worden bijgesteld.

9          Voorlichting aan medewerkers

Nadat de regeling (in ieder geval voor het eerste jaar) is vastgesteld, zal een en ander aan de medewerkers bekend moeten worden gemaakt. Het verdient aanbe­veling om, naast een voorlichtingsbrochure, de medewerkers ook in de gelegen­heid te stellen hierover vragen te stellen. Een voorlichting c.q. presentatie kan in deze situatie voorzien. De directie heeft de gelegenheid het systeem toe te lichten en de medewerkers kunnen desgewenst direct reageren.

§8        Het tijdpad

Uitgangspunt bij het maken van een projectplanning is de invoeringsdatum van 1 januari 1996.

Op basis hiervan ontstaat het volgende tijdpad:

1          Bespreking met het bestuur

De nota kan op 14 september 1995 (week 37) besproken worden in de be­stuurs­ver­gadering. Indien mogelijk, zou het bestuur in deze vergadering ak­koord moeten gaan met de uitgangspun­ten van deze nota en zou zij zich uit moe­ten spreken over het be­schikbare budget.

2          Instelling van een werkgroep

Een werkgroep bestaande uit een vertegenwoordiging van de opleidingsadvi­seurs (maxi­maal drie), de directie en de extern adviseur zal zo spoedig moge­lijk na de bestuursverga­dering van 14 september 1995 van start moeten gaan. Gedacht moet worden aan drie à vier bijeenkom­sten van maxi­maal twee uur in een periode van drie weken, (zo mogelijk week 38, 39 en 40).

3          Informeren van de OR

In week 38 zou de OR geïnformeerd kunnen worden.

4          Uitbreiding van de werkgroep

De werkgroep, zo mogelijk nu aangevuld met een vertegenwoordiger uit de OR, kan in relatief korte tijd het werk afronden. De toestem­ming (wel of niet met eventuele randvoor­waarden) is verleend en het budget is bekend. Een tijds­beslag van drie à vier bijeenkom­sten van maximaal twee uur in een periode van drie weken moet haalbaar zijn (week 41, 42 en 43).

5          Uitwerking van het systeem voor de ‘overige medewerkers’

Nadat het systeem voor de opleidingsadviseurs is uitgewerkt, zal er een ‘vertaling’ gemaakt moeten worden voor de overige medewerkers. Een nieuwe werkgroep, nu met een vertegenwoordiging van deze medewerkers, zal dit moeten uitwerken. Ook hier moet een tijdsbeslag van drie à vier bijeenkom­sten in een periode van drie weken mogelijk zijn (week 46, 47 en 48). Week 44 en 45 kunnen door de directie en de extern adviseur benut worden om het werk van deze werkgroep voor te bereiden en eventuele voorstellen en/of rand­voorwaar­den te formuleren. Het is overigens mogelijk dat er een week vertraging optreedt als gevolg van de herfstvakantie (week 43).

6          Verzoek aan de OR om instemming

In week 50 kan het verzoek aan de OR om instemming worden voor­ge­­legd. De betreffen­de stukken ontvangen de OR-leden circa 10 dagen voor de verga­de­­ring.

7          Bespreking in het GO

In de eerste GO-vergadering van 1996 kan het systeem worden voorgelegd aan het GO.

8          Bespreking in het bestuur

In de eerstvolgende bestuursvergadering ná de eerste GO-vergadering in 1996 kan het onder­werp ter besluitvorming in het bestuur behandeld worden, waar­na de voorlich­ting aan de medewerkers kan plaatsvinden.

9          Voorlichting aan de medewerkers

De introductie/voorlichting kan plaatsvinden na bespreking in het bestuur. Invoering kan dan formeel plaatsvinden per 1 januari 1996.

§9 Ten slotte

In deze beleidsnota is getracht om een eerste aanzet te geven om te komen tot een beleid betreffende gedifferentieerd belonen bij de NN. Om de leesbaarheid te verhogen is deze nota in de mannelijke vorm geschre­ven. Daar waar hij/hem staat dient ook zij/haar gelezen te worden.

Ook is geen onderscheid gemaakt tussen opleidingsadviseurs en senior-opleidings­adviseurs.

In het vaststellen van de targets dienen de verschillen tussen de beide functies tot uit­drukking te komen.


Geraadpleegde literatuur

Boogaard, J.J.M. van der e.a., Handboek Belonen, Kluwer Bedrijfs­wetenschappen.

Broek, L. van den, Roep om prestatiebeloning, PW, 15 mei 1993.

Broek, L. van den, Functioneringsgesprekken en beoordelen, Kluwer, 1986.

ISBN 90 267 1115 8

Broeke, L.J.A. van den, Een systematische aanpak van belonings­vraagstukken, Personeelbeleid 28/1992, nr.10.

Eijsden C. van, Het toekennen van flexibele beloning, Personeel­beleid 27/1991,

nr. 10.

Kleerekoper, S., Inkomensverdeling en inkomensbeleid, Samson, 1971.

ISBN 90 14 01698 0

Kok, B, Trakteren op een extraatje, PW 30 juli 1994.

Kooymans, W.D.J. e.a., Trends in belonen, Personeelbeleid 28/1992, nr. 10.

Roe R.A. en Daniels M.J.M., Personeelbeoordeling, Van Gorcum, Assen/Maas­tricht, 1990. ISBN 90 232 2053 6

Schmit, J. e.a., Resultaatgericht beoordelen, Nelissen B.V. Baarn, 1995.

ISBN 90 244 1340 0

Smal, C.A., Organisatie van hoger personeel, Kluwer, 1975.

ISBN 90 267 0354 6

Verbeek. J., Prestatiebeloning vaak eenzijdig, PW september 1992.

Vinke, R.H.W., Automatismen maken plaats voor kritisch beleid, Gids voor Personeelsmanage­ment, 5/1992

Visschedijk, A., Beter leiding geven door beoordelen, Nelissen B.V. Baarn, 1992. ISBN 90 244 1164 5

Generiek Functiehuis: voor- en nadelen ??

De afgelopen jaren heb ik in diverse opdrachten gewerkt met een generiek functiehuis. Ik heb daarover een flyer geschreven en ben benieuwd wie daar ook ervaring mee heeft en de voor- en nadelen kan benoemen.

Functiebeschrijvingen – een ontwikkeling

De eerste functiebeschrijvingen in Nederland dateren uit de jaren 50 van de vorige eeuw.

Tot in de tachtiger jaren was het heel gebruikelijk dat elke medewerker zijn of haar eigen functiebeschrijving had.

In 1999/2000 heb ik bij een grote uitgeverij het aantal functiebeschrijvingen opgeschoond. Daar kwamen in die tijd nog ruim 40 verschillende functiebeschrijvingen voor van vrijwel identieke secretaressefuncties.

In de loop der jaren is er echter een verschuiving opgetreden van zogenaamde ‘mensbeschrijvingen’ via ‘stoelbeschrijvingen’ naar organieke functiebeschrijvingen.

Dit betekent bijvoorbeeld dat in de meeste organisaties nog maar 2 of hooguit 3 niveaus functiebeschrijvingen voor secretaresses voorkomen.

Onderhoud van een functiehuis

Het onderhoud van een functiehuis is een doorlopende bron van aandacht en omdat deze aandacht vaak ontbreekt, vaak een doorlopende bron van zorg.

Er zijn maar weinig organisaties zo groot dat ze zich een functieanalist of een beheerder van het functiehuis kunnen permitteren. Derhalve is beheer en onderhoud vaak een neventaak van één van de P&O-adviseurs, hetgeen nogal eens tot fors achterstallig onderhoud leidt.

Generieke functieprofielen

De laatste jaren gaan steeds meer organisaties over naar generieke functieprofielen. Er wordt dan op een hoger abstractieniveau beschreven, waardoor een substantiële reductie van het aantal functiebeschrijvingen gerealiseerd kan worden.

Bijvoorbeeld alle vaklieden op hetzelfde niveau (timmerman, metselaar, schilder etc.) krijgen één profiel en hetzelfde geldt voor de adviseurs op HBO-niveau (P&O-adviseur, Communicatieadviseur, ICT-adviseur, etc.).

Substantiële reductie van het aantal functiebeschrijvingen

Door over te gaan naar generieke functieprofielen is een substantiële reductie van het aantal functiebeschrijvingen mogelijk. In de afgelopen jaren ben ik in diverse rollen betrokken geweest bij dergelijke projecten, waarbij de volgende reducties hebben plaatsgevonden:

▪          Organisatie met ca. 20.000 medewerkers: van ca. 4.700 functiebeschrijvingen naar 92 generieke functieprofielen;

▪          Organisatie met ca. 1.900 medewerkers: van ca. 1.150 functiebeschrijvingen naar 51 generieke functieprofielen;

▪          Organisatie met ca. 230 medewerkers: van 76 functiebeschrijvingen naar 23 generieke functieprofielen.

Het is duidelijk dat de reductie het grootst is bij grote ondernemingen, maar ook bij middelgrote bedrijven is de overstap naar generieke functieprofielen te overwegen.

Niet de reductie van het aantal functiebeschrijvingen kan doorslaggevend zijn om voor een generiek functiehuis te kiezen, maar het feit dat na de implementatie (vrijwel) geen onderhoud meer gepleegd hoeft te worden.

Geen onderhoud meer

Na de implementatie van een generiek functiehuis hoeft er geen onderhoud meer gepleegd te worden en kunnen nieuwe of gewijzigde functies zonder meer in het bestaande functiehuis worden ingepast.

Voor het ontwerpen van een generiek functiehuis dient gebruik gemaakt te worden van een waarderingssysteem. Als het functiehuis eenmaal is vastgesteld, wordt afstand genomen van het waarderingssysteem.

Alleen maar voordelen?

Heeft de invoering van een generiek functiehuis dan alleen maar voordelen? Ja, eigenlijk wel. Er zal echter wel speciale aandacht besteed moeten worden aan de gesprekscyclus, zoals afsprakengesprekken, voortgangsgesprekken, functioneringsgesprekken, beoordelings- en/of popgesprekken. Wat concreet van een medewerker wordt verwacht, kan niet meer een-op-een worden afgeleid van het functieprofiel. Er zullen daarover jaarlijks concrete afspraken gemaakt moeten worden.

Wat vinden jullie ervan?

Ik ben benieuwd wat de ervaringen zijn van vakgenoten over dit onderwerp en ontvang graag je reactie.