3meter5, een familiegeschiedenis

3meter5 is een boek over de familie De Bes van 1415 tot heden en de aan hen verwante families Van Beest, Van Drunen, Pieterman, Van der Pijl, Bonte, Wassink en Van der Meer Mohr.

Onderstaand de inhoudsopgave en inleiding.

Inhoudsopgave

Deel 1 – Familie de Bes

Hoofdstuk 1      Claes die Bes – 20

Hoofdstuk 2      Generatie I t/m IX – 24

Hoofdstuk 3      Generatie X en XI – Kleijs de Bes en zijn 13 kinderen – 43

Hoofdstuk 4      Generatie XII – De eerste Jan de Bes en zijn generatiegenoten – 53

Hoofdstuk 5      Generatie XIII – Johannis Cornelis de Bes en zijn generatiegenoten – 60

Hoofdstuk 6      Generatie XIV – De generatie van mijn grootouders – 73

Hoofdstuk 7      Generatie XV – De generatie van mijn ouders – 91

Hoofdstuk 8      Generatie XVI – Mijn generatie – 132

Hoofdstuk 9      Generatie XVII en XVIII – De generaties van mijn kinderen en kleinkinderen  – 206

Hoofdstuk 10   Verre verwanten – 221

Deel 2 – Verwante families

Hoofdstuk 11   Familie Van Beest – 228

Hoofdstuk 12   Familie Van Drunen – 249

Hoofdstuk 13   Familie Pieterman – 269

Hoofdstuk 14   Familie Van der Pijl – 282

Hoofdstuk 15   Familie Bonte – 331

Hoofdstuk 16   Familie Wassink – 353

Hoofdstuk 17   Familie Van der Meer Mohr – 365

Hoofdstuk 18   Kwartierstaat van Joris en Benthe Wassink – 389

Deel 3 – Bijlagen

  1. Inhoud cd – handschriften – 454
  2. Inhoud cd – overige documenten – 458
  3. Dankwoord – 464
  4. Literatuurlijst – 465
  5. Index op familienamen – 472
  6. Eindoten – 508

Inleiding

 De naam De Bes

Tijdens een verjaardagsfeest binnen de familie in het voorjaar van 1991 kwam het gesprek op onze achternaam “De Bes” en hoe wij toch aan deze naam zouden zijn gekomen.

Ik heb toen spontaan aangeboden dat eens uit te zoeken. Die toezegging heeft mij ruim 20 jaar ‘van de straat gehouden’.

Met de gegevens van opa en oma De Bes ben ik naar het Centraal Bureau voor de Genealogie in Den Haag gegaan en ik heb daar in de jaren 90 vele dagen – doorgaans alleen, maar af en toe geholpen door dochter Martine, die deze puzzel ook wel interessant vond – gegevens van honderden “De Bessen” gevonden, die allemaal aan elkaar verwant bleken te zijn.

Wat mij betreft waren er voor de verklaring van de naam in theorie vijf mogelijk-heden:

  1. de vrucht bes;
  2. de toon bes;
  3. een ‘oude bes’, vaak gebruikt voor de aanduiding van een oud vrouwtje;
  4. een afkorting/verbastering van iemand, die ergens de beste in was;
  5. de god Bes (Besof Bisu is in de Egyptische mythologie een van de oudste goden van het pantheon).

Aan het eind van mijn genealogische zoektocht had ik een stamboom die terugging tot halverwege de zeventiende eeuw en hoewel een connectie met de vijfde moge-lijkheid uitgesloten was, is voor een connectie met een van de andere vier mogelijk-heden geen echt bewijs gevonden.

De stamvader

De publicaties van de heer J.E. Heijns, waaronder “Genealogieën uit de Alblas-serwaard; 16e en 17e eeuw” hebben mij een stuk verder geholpen.

Heijns heeft een genealogie van het geslacht De Bes opgesteld, waarvan hij in feite twee stamvaders heeft gevonden: Adriaan de Bes en Cornelis de Best.

In de genealogie van Michael Ronald Hardcastle[i] heb ik een aanwijzing gevonden dat Adriaan en Cornelis vermoedelijk dezelfde vader hadden, namelijk Egbert de Bes, en dat zij dus broers waren. Ik heb deze Egbert de Bes aangemerkt als onze stamvader. Een grafische weergave van de stamreeks van Egbert de Bes staat op de cd onder ‘schema’s’.

Schippers en hun nalatenschap

Door het spitten in de archieven bleek al duidelijk dat niet alleen mijn opa en oma De Bes schipperskinderen waren, maar dat veel leden van het voorgeslacht (bin-nen)schippers waren. In ieder geval vanaf de tiende generatie: Kleijs (Cleijs) de Bes, geboren 4 december 1771 te Oud-Alblas is de oudste voorouder in de rechte lijn, die als schipper vermeld is.

Zijn dochter Geertje de Bes krijgt op 8 juni 1822 op 18-jarige leeftijd een zoon Jan van een onbekende vader. Op 27 juni 1825 trouwde ze met Willem van Wijk, ook een schipper. Het komt overigens erg vaak voor dat schipperskinderen trouwden met schipperskinderen.

Dat huwelijk was overigens niet helemaal vrijwillig want op 2 december 1825 wordt haar tweede zoon Klaas van Wijk geboren. Daarna volgen er nog een aantal kinderen. Als het iets anders was gelopen, had onze familie dus geen De Bes maar Van Wijk geheten.

Niet alleen van schippers maar van vrijwel alle voorouders met min of meer ‘ge-wone’ beroepen, is weinig terug te vinden, anders dan de NAW-gegevens en soms het beroep.

Ik wilde graag weten hoe ze geleefd hadden, wat ze verdienden en of ze arm waren, tot de middengroepen behoorden of wellicht (min of meer) welgesteld.

Alhoewel ik in de loop der jaren toch nog behoorlijk wat informatie heb verzameld, blijft het weinig in verhouding tot voorouders die welgesteld waren en/of functies bekleedden in het openbare leven/openbaar bestuur, zoals schout, schepen, burge-meester, gaardemeester, schoolmeester, dominee, etc.

Pieter Blussé – Een lot uit de loterij

Pieter Blussé is een telg uit een Dordts uitgeversgeslacht. Toen hij op 15 juni 1823 op 75-jarige leeftijd onverwacht overleed, zadelde hij het nageslacht op met een chaos aan losse aantekeningen en een autobiografische schets waaraan nog het nodige werk moest worden verricht. Hij wilde zijn geschiedenis indelen in vier hoofdstukken:

  1. Huiselijk leven en beroep;
  2. Kerkelijke activiteiten;
  3. Politieke activiteiten;
  4. Persoonlijk leven.

Alleen het eerste hoofdstuk over zijn huiselijk leven en beroep heeft hij nog kunnen uitwerken.

Latere generaties Blussé hebben geprobeerd het werk voort te zetten, maar zij be-perkten zich vooral tot het verzamelen van talloze rouwannonces, geboorteaan-kondigingen en andere faits-divers op het familievlak. Samen met hun eigen levensresten zoals foto’s, herdenkingsportefeuilles, kladkasboekjes, haarvlechten, menu’s, recepten, dissertaries en politieke toespraken, zijn die op diverse zolders beland.

Zo verzamelde de zoon van Pieter, Abraham Blussé de jonge, op latere leeftijd de brieven van zijn grootvader en vader en schreef sommige van hun notities over in het net.

Dit dossier, samen met Abrahams’ overige genealogische aantekeningen, de door hem verzamelde losse stukken van de hand van zijn vader en grootvader en de papierwinkel van zijn eigen leven belandden via diverse nazaten bij de in 1874 geboren procureur P. Blussé van Oud-Alblas. Hij legde zich erop toe de Blussé-papieren op één plaats te verzamelen.

Uiteindelijk zijn rond 1950 84 archiefdozen in het Dordts gemeentearchief terecht-gekomen, waar werd toegezegd zo spoedig mogelijk tot inventarisatie te zullen overgaan. Toen de heer A. Blussé van Oud-Alblas, de laatste sleutelbewaarder, in 1973 weer eens terugkeerde naar het archief, bleek er van inventarisatie nog steeds geen sprake te zijn.

Enkele tientallen jaren later zocht historica Arianne Baggerman een onderwerp om op te promoveren. Ze kwam in contact met de archivaris van de gemeente Dordrecht die haar wees op de 84 archiefdozen, afkomstig uit de nalatenschap van de uitgeversfamilie Blussé uit Dordrecht. Dit heeft geleid tot het boek “Een lot uit de loterij” dat uitgegeven is in 2000. Dit boek heeft mij geïnspireerd en zo is het idee ontstaan om geen genealogie of kwartierstatenboek uit te geven, maar in de geest van Blussé / Baggerman de geschiedenis van het geslacht De Bes op te tekenen, vanaf stamvader Egbert de Bes tot en met mijn kleinkinderen Joris en Benthe Wassink.

3meter5

In Den Haag ben ik geboren en opgegroeid. Vanaf 1955 tot mijn huwelijk op 24 no-vember 1972 met Maria Kornelia (Ria) van der Pijl heb ik gewoond in de Linnaeus-straat 266. Dit is een zeer smalle 4-kamer portiekwoning. Mijn ouders beweerden dat deze woningen zo smal waren omdat men vanwege de woningnood op het laatste moment over de breedte waar aanvankelijk 3 woningen waren gepland, er toch 4 heeft gebouwd. Ik heb hiervoor echter geen bevestiging kunnen vinden.

Onze woonkamer was volgens mijn herinnering[1] 3,05 meter breed en ik heb dit ge-geven gebruikt als titel van dit boek. Vanwege de kleine behuizing bewaarden mijn ouders namelijk vrijwel niets. Uit mijn jeugd resteren slechts een dinky toy en twee boekjes, te weten een (voorlees)boekje over een lijsterfamilie en een goochel-boekje dat uitgegeven is door de N.V. Meel- en Broodfabriek ‘De Zeeuw’, in Den Haag beter bekend onder de naam Hus.

Op pagina 14 de plattegrond van onze woning aan de Linnaeusstraat 266.

Als een soort overreactie hierop, maar ook mogelijk doordat wij zeer royaal be-huisd zijn, heb ik vrijwel alles bewaard. Niet alleen al het speelgoed van onze drie kinderen (waar nu onze kleinkinderen mee spelen) maar bijvoorbeeld ook de sala-risstroken, jaaropgaven en belastingaangiftes van mijn eerste vakantiebaantje in 1963 tot heden.

Een herinnering

Op enig moment – ik denk dat ik 8 of 9 jaar was – kregen wij nieuwe vloerbedekking in de woonkamer. Dat was toen nog niet kamerbreed, maar een soort cocos- of sisalmatten van 1 meter breed. De stoffeerder naaide de banen met een kromme naald aan elkaar met een soort vliegertouw en mopperde luid en duidelijk dat hij er over de volle lengte van de kamer nog een strook van 5 cm aan moest naaien. Toen ik deze anecdote een keer vertelde in CASPAR, het grand café van zoon Wolter in Arnhem, heeft Cor Bekink, een medewerker van het café, er een tekening van ge-maakt. Deze staat op de volgende pagina.

 Pap vertel eens

In 2011 heb ik van onze zoon Wolter een boek gekregen met de titel ‘Pap vertel eens’. Het is een min of meer logisch vervolg op een eerder in 2004 uitgegeven boek van Elma van Vliet met als titel “Mam vertel eens’. Thematisch worden vragen gesteld over het leven van vader of moeder en dit boek gebruik ik als rode draad voor het verhaal over de eerste 65 jaar van mijn leven.

Voor wie is dit boek

Aanvankelijk had ik het idee om een boek uit te geven met alleen de parentelen en kwartierstaten van de familie De Bes en aanverwante families. Op zich best interes-sant, maar voor een zeer beperkt lezerspubliek.

Gaandeweg kreeg ik steeds meer informatie uit de diverse familiearchieven en is het idee ontstaan om deze informatie vast te leggen en voor het nageslacht veilig te stellen omdat van de voorgeslachten van ‘gewone’ mensen weinig is vastgelegd en bewaard gebleven en dat is jammer.

In de eerste plaats heb ik dit boek geschreven voor mijn (klein)kinderen en alle geslachten, die na hen komen. Zij kunnen dan in ieder geval nalezen waar en hoe hun voorouders geleefd hebben, wat hen bezighield en hoe ze in hun levensonderhoud voorzagen.

In de tweede plaats heb ik dit boek geschreven voor alle vrienden en bekenden, waarmee ik in de loop der jaren op de een of andere wijze verbonden ben. Voor hen is het wellicht ook leuk om terug te lezen wat ons destijds bond.

In de derde plaats schrijf ik dit boek voor alle genealogen, die wellicht met de geboden informatie aanknopingspunten vinden voor hun eigen onderzoek.

 Cd

‘Onder aristocraten’ is de titel van een boek dat Jaap Moens in 2012 heeft geschre-ven over de hegemonie, welstand en aanzien van adel, patriciaat en andere nota-belen. Hij beschikte over zoveel materiaal dat dat niet allemaal in het boek paste. Hij heeft ervoor gekozen om een cd als bijlage bij het boek te voegen. Dat heeft mij op het idee gebracht om ook voor deze vorm te kiezen. Voor zover beschikbaar staan op de cd – gerubriceerd per hoofd van elk gezin – alle geboortekaartjes, trouw- en trouwberichten en allerhande documenten, die het verhaal ondersteunen of inkleuren.

Handschriften

Een bijzondere categorie op de cd zijn de handschriften. Van alle 88 brieven en briefkaarten zijn pdf-scans gemaakt. Achter in het boek is een overzicht van deze handschriften opgenomen met vermelding van afzender, geadresseerde en het on-derwerp.

Een bijzondere categorie handschriften zijn de brieven die mijn schoonvader Anthonie Daniël van der Pijl en Engel Bonte, een oom van mijn vrouw als dwang-arbeiders in de oorlog naar huis hebben gestuurd. Deze brieven staan ook op de cd. De transcripties daarvan zijn integraal opgenomen in dit boek.

 Typologie

De door mij opgestelde tekst is opgemaakt in lettertype Cambria en is zowel links als rechts uitgelijnd. Teksten van derden (citaten en transcripties) zijn in hetzelfde lettertype opgemaakt, maar dan alleen links uitgelijnd. Echter met uitzondering van het hoofdstuk over Herman Willem de Bes (pagina 105 t/m 129). Vanwege de om-vang heb ik dit gedeelte wel zowel links als rechts uitgelijnd.

Verantwoording

Het is niet mijn bedoeling om met dit boek een wetenschappelijk verantwoord do-cument af te leveren. Het is de vastlegging van gevonden gegevens en hetgeen mon-deling is overgeleverd. Veel genealogische gegevens komen uit het familie-archief, de burgerlijke stand, het bevolkingsregister of de doop-, trouw- en begrafenis-boeken die fysiek of via internet geraadpleegd zijn. Daar waar van deze bronnen gebruik gemaakt is, heb ik dat niet steeds vermeld. Als er andere bronnen gebruikt zijn, zijn deze wel vermeld en opgenomen in voet- of eindnoten.

 Literatuur

In de loop der jaren heb ik ruim 230 titels verzameld en gelezen ter voorbereiding van dit boek. De literatuurlijst is achter in het boek opgenomen.

[i] http://worldconnect.rootsweb.com

Advertenties
Published in: Geen categorie on 15 december 2014 at 6:13 pm  Geef een reactie  

The URI to TrackBack this entry is: https://rhebes.wordpress.com/2014/12/15/3meter5-een-familiegeschiedenis/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: